درز ژوئن یا کلاف میانی (تای بیم) عضوی تقویتی در سازه است که برای افزایش یکپارچگی و مقاومت در برابر زلزله اجرا میشود و نباید با درز انقطاع که برای جداسازی سازهها بهکار میرود، اشتباه گرفته شود. در این مطلب به بررسی نقش، اجرای صحیح و تفاوت این دو پرداختهایم.
درز ژوئن یا کلاف میانی (تای بیم)، یکی از اجزای تقویتی مهم در ساختمانسازی است که با نامهایی مانند کلاف عرضی نیز شناخته میشود. این عضو سازهای با ایجاد پیوستگی میان اجزای افقی و عمودی، به افزایش مقاومت کلی سازه در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله کمک میکند. در سقف های تیرچه یونولیت و تیرچه بلوک که بهدلیل وجود بلوکهای توخالی صلبیت کمتری دارند، ممکن است در دهانههای بلند دچار ارتعاش و پیچش تیرچهها شوند. اجرای درز ژوئن در این نوع سقفها باعث کاهش ارتعاش، جلوگیری از پیچش تیرچهها، و توزیع بهتر بارهای متمرکز میشود. این کلاف معمولاً در محلهایی مانند بین دیوارها، ستونها یا در ارتفاع مشخص طبقات اجرا میشود تا از تمرکز تنش، ترکخوردگی و آسیبهای سازهای جلوگیری کند و عملکردی یکپارچهتر برای کل سازه فراهم سازد.
خدمات ما: اجرای آرماتوربندی
خدمات ما: اجرای سقف تیرچه کرومیت
نکات اجرایی مهم
تعداد درز ژوئن (کلاف میانی) در سقف تیرچهبلوک به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما بهطور کلی چند قاعده و ضابطهی رایج وجود دارد که مهندسان سازه برای تعیین تعداد کلافهای عرضی (ژوئن) از آنها استفاده میکنند.
1. بر اساس طول دهانه (در جهت تیرچهها):
2. بر اساس عرض سقف (عمود بر تیرچهها):
3. در محل بازشوها یا بارهای متمرکز:
4. ضوابط آییننامهای (مثلاً مبحث 9 مقررات ملی ساختمان ایران):
| طول دهانه سقف | تعداد ژوئن (کلاف میانی) |
|---|---|
| ≤ 4 متر | نیاز نیست |
| 4–6 متر | حداقل 1 عدد (در وسط) |
| > 6 متر | حداقل 2 عدد یا بیشتر |
در صورت وجود تراکم بالا در تیرهای سازهای، میلگرد فوقانی درز ژوئن میتواند در هسته تیر خم و مهار شود یا در پشت تیر انتهایی بهدرستی مهار گردد. طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۹)، حداقل قطر مجاز برای آرماتورهای حرارتی و تقویتی در کلافها، ۸ میلیمتر و از نوع آجدار است. در سقفهای طره یا کنسولی، درز ژوئن باید حتماً در لبه آزاد اجرا شود، اما در سقفهایی که به تیر ختم میشوند، نیازی به اجرای کلاف لبه نیست.
در ساختمانهای بنایی فاقد تیر، اجرای درز ژوئن روی دیوارهای باربر اهمیت زیادی دارد. در این حالت:
هدف: جلوگیری از انتقال نیروهای ناشی از زلزله، نشست، یا انبساط و انقباض بین دو بخش مختلف از یک سازه یا بین دو سازه مجاور.
کاربرد: بین دو بلوک ساختمان یا سازههایی که احتمال حرکت مستقل دارند (مثلاً در مجتمعهای ساختمانی بزرگ).
الزام آییننامهای: طبق آییننامه 2800 زلزله، ساختمانها باید از یکدیگر درز انقطاع داشته باشند تا هنگام زلزله به هم برخورد نکنند.
معمولاً از کف یا فونداسیون تا پشتبام ادامه دارد.
مقاله پیشنهادی: درز انقطاع و درز انبساط در فونداسیون
هدف: اتصال اجزای سازهای مانند دیوارها، ستونها و فونداسیون برای یکپارچهسازی مقاومت ساختمان.
کاربرد: بیشتر برای تقویت و همبند کردن عناصر سازهای در ارتفاع ساختمان یا بین طبقات.
نقش: کمک به توزیع یکنواخت تنشها و جلوگیری از ترکخوردگی یا آسیبهای سازهای.
در زلزله نیز عملکرد مفیدی دارد، اما نقش آن تقویتی است نه جداساز.
جمعبندی:
درز انقطاع = جداسازی برای جلوگیری از برخورد و انتقال نیرو
درز ژوئن = اتصال و همبندی اجزای سازه برای افزایش مقاومت
بیمه ساختمان یکی از مهمترین ابزارهای حفاظت مالی برای مالکان و ساکنان است که از…
سولهها به عنوان سازههای فلزی مستحکم، نقش مهمی در ساخت انواع ساختمانهای صنعتی، کارگاهی، ورزشی…
بتن مسلح یکی از مهمترین دستاوردهای مهندسی عمران در قرن اخیر است که نقش اساسی…
برش سقف یکی از مراحل مهم و حساس در پروژههای عمرانی است که با هدف…
جوشکاری یکی از اصلیترین روشهای اتصال دائم فلزات و گاهی مواد غیر فلزی است که…